De Aziatische hoornaar, wetenschappelijk bekend als Vespa velutina nigrithorax, is een invasieve wespensoort die zich de afgelopen jaren sterk heeft verspreid in Europa, en sinds een aantal jaren ook in België wordt aangetroffen.
Deze variant is eenvoudig te herkennen aan een aantal opvallende uiterlijke kenmerken.
Het lichaam van de Aziatische hoornaar is overwegend zwart. De poten zijn eveneens zwart, maar hebben gele uiteinden — ook wel “sokken” genoemd — wat één van de meest kenmerkende visuele signalen is. Op het achterlijf is een duidelijk geel segment zichtbaar, dat contrasteert met de verder donkere lichaamskleur.
De kop is zwart met opvallende gele tot oranje kaken. Deze krachtige kaken worden onder andere gebruikt om prooien te vangen en het nestmateriaal te vormen.
Door deze unieke combinatie van kenmerken is de Aziatische hoornaar goed te onderscheiden van andere wespensoorten of de Europese hoornaar. Het herkennen en melden van deze soort is cruciaal om verdere verspreiding en schade te voorkomen.
Hoe herken je een Aziatische hoornaar?
De Aziatische hoornaar is bijna twee keer zo groot als een wesp of honingbij. Een handige manier om de hoornaar te identificeren, is aan de hand van een 1 euro muntstuk: hoornaars zijn namelijk altijd groter.
Het is belangrijk om de Aziatische hoornaar niet te verwarren met de Europese hoornaar. Deze laatste verschilt duidelijk van de Aziatische hoornaar, en vormt geen bedreiging voor onze biodiversiteit.
Kenmerken van de Aziatische hoornaar kort samengevat:
- tussen 2 en 3 cm lang
- zwart borststuk
- zwarte antennes
- geel uiteinde aan de poten
- achterlijf met 2 smalle en 1 brede oranje band
- koningin en werkster ongeveer even groot
Gevaren van de Aziatische hoornaar
De Aziatische hoornaar (AH) vormt een ernstige bedreiging voor zowel biodiversiteit als de veiligheid van mens en dier. Deze invasieve wespensoort voedt zich voornamelijk met nuttige insecten, waaronder honingbijen en andere bestuivers, wat desastreuze gevolgen kan hebben voor het ecosysteem.
Een enkel nest van de Aziatische hoornaar verbruikt jaarlijks minstens 11 kg insecten – dat zijn tot wel 100.000 insecten – wat neerkomt op het verlies van twee volledige bijenkasten. In gebieden waar deze soort voorkomt, kunnen tot wel 25 nesten per vierkante kilometer worden aangetroffen. Deze nesten kunnen zich werkelijk overal bevinden: in bomen, struiken, gebouwen of zelfs onder de grond.
De aanwezigheid van nesten brengt ook gevaar met zich mee voor mensen. Zowel het naderen als het per ongeluk verstoren van een primair of secundair nest kan leiden tot agressief verdedigingsgedrag. Een Aziatische hoornaar kan meerdere keren steken, met een angel die langer is dan die van een bij. Bovendien kan deze soort zijn gif projecteren, wat bijzonder gevaarlijk is voor ogen en slijmvliezen.
Beschermende pakken zoals bijenpakken of wespenpakken bieden geen voldoende bescherming tegen aanvallen van de Aziatische hoornaar. Gelukkig vormt een jagende of solitaire AH geen groter gevaar dan een gewone wesp, maar zodra nesten in het spel zijn, neemt het risico sterk toe.
Het is dus van groot belang om alert te zijn op de aanwezigheid van deze soort en om bij een vermoeden van een nest onmiddellijk professionele hulp in te schakelen.
Probleem niet alleen voor imkers
De Aziatische hoornaar vormt niet alleen een bedreiging voor bijen en imkers, maar heeft ook een directe impact op de landbouw en voedselvoorziening. In Frankrijk worden steeds vaker markten geteisterd door deze invasieve soort, die op zoek gaat naar eiwitten en suikers. De hoornaar komt daar af op etenswaren en vormt een hinder voor zowel verkopers als klanten.
Ook boomgaarden, wijngaarden en aardbeienvelden ondervinden ernstige schade. In Portugal is de situatie alarmerend: tot wel 50% van de druiven, pruimen, vijgen, peren en appels is daar aangetast door de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar. De schade is dubbel: enerzijds wordt het fruit aangevallen, anderzijds lopen ook de plukkers gevaar door aanvallen van deze agressieve wespensoort.
Daarnaast heeft de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar gevolgen voor de bestuiving van fruit en groenten. Doordat de Aziatische hoornaar zich voedt met nuttige insecten zoals bijen, komt de natuurlijke bestuiving in het gedrang, wat op termijn invloed kan hebben op opbrengsten van landbouwgewassen.
Kortom, de Aziatische hoornaar is een groeiend probleem voor heel de voedselketen — van plant tot producent tot consument.
De mogelijke impact en grootteorde van de problematiek wordt mooi samengevat in onderstaande video.
Bronnen: https://www.provincieantwerpen.be/nl/aziatische-hoornaar en https://bijdeimker.be
